Rzeszowskie podziemia to unikalny kompleks położony bezpośrednio pod płytą Rynku w samym sercu miasta. Trasa przebiega pod pierzejami zachodnią, północną oraz wschodnią, omijając jedynie stronę południową.
Parametry techniczne trasy
Zwiedzanie piwnic wiąże się z pewnym wysiłkiem fizycznym i specyficznymi warunkami:
- Długość i schody: Cała trasa liczy 396 metrów i obejmuje około 150 schodów.
- Struktura: Składa się z 25 piwnic i 15 korytarzy, z których najwęższy ma zaledwie 70 centymetrów szerokości.
- Głębokość: Najgłębsze punkty trasy znajdują się około 10 metrów pod poziomem Rynku, natomiast najpłytsze – datowane na przełom XV i XVI wieku – położone są zaledwie 2 metry pod ziemią.
- Charakter budowli: Trasa stanowi fuzję oryginalnych, nowożytnych piwnic ze współczesnymi przejściami, które umożliwiły stworzenie spójnego ciągu turystycznego.
Wielokulturowe dziedzictwo Rzeszowa
Podziemia mają za zadanie przenieść turystów do dawnego Rzeszowa – gwarnego, wielojęzycznego miasta handlowego.
- Strefa Sacrum: W piwnicach znajdują się makiety obiektów sakralnych różnych wyznań, w tym Kościoła Farnego, dawnej cerkwi greckokatolickiej oraz Starej Synagogi.
- Wielokulturowość: Ekspozycja podkreśla koloryt miasta leżącego na dawnym pograniczu polsko-ruskim, gdzie przenikały się wpływy różnych narodowości i religii.
Handel i życie codzienne
Piwnice przez wieki pełniły funkcje użytkowe, będąc przede wszystkim magazynami i składami towarów.
- Prawo składu: Kupcy przybywający do Rzeszowa byli zobligowani do deponowania swoich towarów w miejskich piwnicach, co przynosiło zyski właścicielom miasta.
- Aranżacje historyczne: Na trasie przygotowano rekonstrukcje miejsc takich jak sklep bławatny, karczma czy imponujący sklep kolonialny. W sklepie kolonialnym można było nabyć towary luksusowe z całego świata: kawę, herbatę, przyprawy, cygara czy perfumy.
- Znani kupcy: Wspomniano o najpotężniejszych rodzinach kupieckich XIX i początku XX wieku, takich jak Szejtrowie, Gotmanowie czy Jaśkiewiczowie.
Nauka, technika i odkrywanie podziemi
Trasa łączy historię z elementami edukacyjnymi i multimedialnymi:
- Postacie historyczne: Przypomniano postać Ignacego Łukasiewicza, pioniera przemysłu naftowego, który praktykował w rzeszowskiej aptece.
- Kosmos pod Rynkiem: Na głębokości 7,5 metra znajduje się instalacja z fotografią galaktyki Andromedy, wykonaną ze Wzgórz Słocińskich przez profesora Milczanoskiego.
- Historia odkrycia: Prace nad zabezpieczeniem i udostępnieniem piwnic zaczęły się w latach 60. XX wieku. Przy ich budowie pracowali fachowcy – górnicy z Bytomia. Kluczowymi postaciami dla zachowania piwnic byli profesor Zbigniew Strzelecki oraz konserwator zabytków pani Sapetowa. Trasa została otwarta w 2001 roku, a ostatecznie ukończona w 2007 roku.
Współczesne akcenty kulturowe
Końcowy etap trasy poświęcony jest kulturze XX wieku i wybitnym postaciom związanym z Rzeszowem.
- Ludzie kultury: Na wystawie przybliżono biogramy m.in. Wandy Siemaszkowej, Józefa Szajny, Juliana Przybosia, Tadeusza Kantora i Jerzego Grotowskiego.
- Sport: Atrakcją dla odwiedzających jest oryginalny motocykl żużlowy Stali Rzeszów, na którym można usiąść i skorzystać z technologii VR.
Odcinek powstał przy współpracy Fundacji Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego z Polskim Radiem Rzeszów. Sfinansowano z budżetu Gminy Miasto Rzeszów.