{"id":45,"date":"2026-01-22T17:49:40","date_gmt":"2026-01-22T17:49:40","guid":{"rendered":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/?p=45"},"modified":"2026-01-22T20:24:09","modified_gmt":"2026-01-22T20:24:09","slug":"skarby-kamienicy-przy-ul-pilsudskiego-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/?p=45","title":{"rendered":"Skarby kamienicy przy ul. Pi\u0142sudskiego 5"},"content":{"rendered":"\n<p><iframe loading=\"lazy\" style=\"width: 100%; height: 180px;\" src=\"https:\/\/podcasters.spotify.com\/pod\/show\/froa\/embed\/episodes\/Skarby-kamienicy-przy-ul--Pisudskiego-5-e3e1o1j\" width=\"100%\" height=\"180px\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n\n\n\n<div>\n<div>Kamienica zlokalizowana przy ul. Pi\u0142sudskiego 5 w Rzeszowie, po\u0142o\u017cona przy ruchliwej trasie w kierunku Ronda Pobitno, jest jedn\u0105 z najbardziej reprezentacyjnych budowli miasta. Dla wielu os\u00f3b wje\u017cd\u017caj\u0105cych od strony Przemy\u015bla stanowi ona architektoniczn\u0105 wizyt\u00f3wk\u0119 Rzeszowa.<\/div>\n<h2>Architektura zewn\u0119trzna i neoklasycystyczny sznyt<\/h2>\n<div>Budynek oficjalnie datowany jest na rok **1905**, cho\u0107 badania konserwatorskie sugeruj\u0105, \u017ce jego historia mo\u017ce si\u0119ga\u0107 jeszcze g\u0142\u0119biej w przesz\u0142o\u015b\u0107. Kamienica wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 bogat\u0105 elewacj\u0105 utrzyman\u0105 w stylu **neoklasycystycznym**. Do najwa\u017cniejszych detali zewn\u0119trznych nale\u017c\u0105:<\/div>\n<ul>\n<li><strong>Maskarony i motywy zwierz\u0119ce<\/strong>: Nad oknami znajduj\u0105 si\u0119 dekoracyjne g\u0142owy lw\u00f3w z charakterystycznymi k\u00f3\u0142kami w pyskach.<\/li>\n<li><strong>Balkon<\/strong>: Wsparty na ozdobnych wolutach, udekorowany motywem li\u015bcia akantu oraz kolejnymi g\u0142owami lw\u00f3w.<\/li>\n<li><strong>Historyczny napis<\/strong>: Na elewacji zachowano przedwojenny napis \u201eWyroby chemiczne\u201d, poddaj\u0105c go jedynie konserwacji zachowawczej, by ukaza\u0107 autentyczny element dawnego handlowego charakteru miejsca.<\/li>\n<li><strong>Drzwi wej\u015bciowe<\/strong>: Oryginalna brama g\u0142\u00f3wna zosta\u0142a w pe\u0142ni odnowiona i uzupe\u0142niona o brakuj\u0105ce fragmenty, dzi\u0119ki czemu odzyska\u0142a wygl\u0105d z czas\u00f3w powstania budynku.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Wn\u0119trza pe\u0142ne historii<\/h2>\n<div>Po przekroczeniu progu kamienicy uczestnicy rozmowy udaj\u0105 si\u0119 do sieni, kt\u00f3ra pierwotnie pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 **sieni przelotowej**. Dawniej mog\u0142y do niej wje\u017cd\u017ca\u0107 doro\u017cki, z kt\u00f3rych pasa\u017cerowie wysiadali bezpo\u015brednio wewn\u0105trz budynku.<\/div>\n<h3>Sie\u0144 i klatka schodowa<\/h3>\n<div>Wsp\u00f3\u0142czesny wygl\u0105d sieni jest efektem skrupulatnej rekonstrukcji. Na podstawie \u015blad\u00f3w na \u015bcianach odtworzono dwa wielkie kasetony, kt\u00f3rych nie by\u0142o w momencie rozpocz\u0119cia prac. Kolorystyka tego wn\u0119trza nawi\u0105zuje do orygina\u0142u \u2013 dominuj\u0105 zgaszona sienna, ziemia zielona na suficie oraz bia\u0142a sztukateria z motywem li\u015bcia akantu. Na klatce schodowej zachowano oryginalne drewniane stopnie oraz stare p\u0142ytki na spocznikach.<\/div>\n<h3>Uk\u0142ad amfiladowy<\/h3>\n<div>Pierwsze pi\u0119tro kamienicy zosta\u0142o zaprojektowane w uk\u0142adzie **amfiladowym** \u2013 wszystkie pomieszczenia by\u0142y ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone, co tworzy\u0142o imponuj\u0105c\u0105 przestrze\u0144 reprezentacyjn\u0105. W czasach, gdy budynek nale\u017ca\u0142 do miasta, pierwotny uk\u0142ad zosta\u0142 zaburzony przez stawianie \u015bcianek dzia\u0142owych, kt\u00f3re dzieli\u0142y du\u017ce sale na mniejsze mieszkania.<\/div>\n<h2>Niezwyk\u0142e odkrycia malarskie<\/h2>\n<div>Najwi\u0119kszym skarbem kamienicy okaza\u0142y si\u0119 ukryte pod warstwami tynku **polichromie**. Konserwatorzy odnale\u017ali dekoracje o r\u00f3\u017cnorodnym charakterze:<\/div>\n<ul>\n<li><strong>Imitacja drewna (mazerunek)<\/strong>: W najwi\u0119kszej sali z balkonem sufit i \u015bciany pokryte s\u0105 malowid\u0142ami imituj\u0105cymi drewniane deski i snycerk\u0119. Dekoracja ta jest wykonana z niezwyk\u0142\u0105 precyzj\u0105 \u015bwiat\u0142ocieniow\u0105.<\/li>\n<li><strong>Unikatowe bukiety<\/strong>: Polichromie przedstawiaj\u0105 bogat\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107 \u2013 kwiaty i owoce. Ka\u017cdy bukiet jest inny, malowany \u201ez r\u0119ki\u201d, co \u015bwiadczy o wysokim kunszcie artystycznym wykonawcy.<\/li>\n<li><strong>Styl klasycystyczny i pompeja\u0144ski<\/strong>: W innych pomieszczeniach odkryto motywy meandr\u00f3w, wazon\u00f3w z girlandami r\u00f3\u017c oraz wst\u0105\u017cek, co nawi\u0105zuje do antycznych tradycji malarskich.<\/li>\n<li><strong>Sypialnia pani domu<\/strong>: W jednym z pomieszcze\u0144 zachowano fragmenty dekoracji w kolorach r\u00f3\u017cowo-zielonych, kt\u00f3re wed\u0142ug El\u017cbiety Bakun wskazuj\u0105 na to, \u017ce dawniej znajdowa\u0142a si\u0119 tam sypialnia.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h2>Praca konserwatora i ochrona dziedzictwa<\/h2>\n\nProces przywracania blasku kamienicy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w <strong>2020 roku<\/strong> od bada\u0144 na obecno\u015b\u0107 polichromii we wszystkich pomieszczeniach. Prace wymagaj\u0105 ogromnej precyzji \u2013 konserwatorzy u\u017cywaj\u0105 m.in. skalpeli do r\u0119cznego usuwania wt\u00f3rnych nawarstwie\u0144 farby i zabrudze\u0144.\n\nCz\u0119\u015b\u0107 odkry\u0107, kt\u00f3rych nie mo\u017cna wyeksponowa\u0107 na sta\u0142e, zosta\u0142a zabezpieczona jako tzw. <strong>\u015bwiadki<\/strong>. Niekt\u00f3re fragmenty dekoracji przetransferowano do sieni, inne zas\u0142oni\u0119to p\u0142ytami gipsowo-kartonowymi, by \u201eistnia\u0142y tam sobie\u201d dla przysz\u0142ych pokole\u0144.\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Transkrypcja odcinka do pobrania<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-file\"><a id=\"wp-block-file--media-381b57cc-88b5-4b3b-84ca-c233a2bdcc7c\" href=\"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/?attachment_id=55\">Kamienica Pi\u0142sudskiego 5 &#8211; transkrypcja<\/a><a href=\"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/01-Kamienica-Pilsudskiego-5-podcast.vtt\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-381b57cc-88b5-4b3b-84ca-c233a2bdcc7c\">Pobierz<\/a><\/div>\n\n\n\n<p><em>Odcinek powsta\u0142 przy wsp\u00f3\u0142pracy Fundacji Rzeszowskiego O\u015brodka Archeologicznego z Polskim Radiem Rzesz\u00f3w. Sfinansowano z bud\u017cetu Gminy Miasto Rzesz\u00f3w.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kamienica zlokalizowana przy ul. Pi\u0142sudskiego 5 w Rzeszowie, po\u0142o\u017cona przy ruchliwej trasie w kierunku Ronda Pobitno, jest jedn\u0105 z najbardziej reprezentacyjnych budowli miasta. Dla wielu os\u00f3b wje\u017cd\u017caj\u0105cych od strony Przemy\u015bla stanowi ona architektoniczn\u0105 wizyt\u00f3wk\u0119 Rzeszowa.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":46,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-45","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast"],"blocksy_meta":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/45232772-1769103866344-92873dd28fb62-scaled.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions\/63"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/46"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}