{"id":37,"date":"2026-01-22T18:27:45","date_gmt":"2026-01-22T18:27:45","guid":{"rendered":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/?p=37"},"modified":"2026-01-22T18:27:45","modified_gmt":"2026-01-22T18:27:45","slug":"magia-tasmy-i-kolejki-na-wejscie-smoka-niezwykla-historia-kina-zorza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/?p=37","title":{"rendered":"Magia ta\u015bmy i kolejki na &#8222;Wej\u015bcie Smoka&#8221;. Niezwyk\u0142a historia Kina Zorza"},"content":{"rendered":"<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/podcasters.spotify.com\/pod\/show\/froa\/embed\/episodes\/Magia-tamy-i-kolejki-na-Wejcie-Smoka--Niezwyka-historia-Kina-Zorza-e3e1pig\" height=\"180px\" width=\"100%\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\" style=\"width:100%; height:180px;\"><\/iframe><\/p>\n<p><strong>Dla wielu rzeszowian to miejsce kultowe. To tutaj chodzili na pierwsze randki, tutaj uciekali na wagary i tutaj prze\u017cywali najwi\u0119ksze filmowe emocje. Kino Zorza to jednak nie tylko sala widowiskowa, ale przede wszystkim ludzie i technologia, kt\u00f3ra przesz\u0142a niesamowit\u0105 rewolucj\u0119. O tym, jak wygl\u0105da\u0142o kino &#8222;od kuchni&#8221; w ostatnich dekadach, w rozmowie z Wojciechem W\u00f3jcikiem opowiedzia\u0142 wieloletni operator kinowy, Andrzej Zawi\u015blak.<\/strong><\/p>\n<p>Cho\u0107 dzi\u015b w kabinie projekcyjnej stoi nowoczesny sprz\u0119t cyfrowy, a filmy przychodz\u0105 na dyskach twardych, duch dawnego kina wci\u0105\u017c unosi si\u0119 w murach przy ulicy 3 Maja. Andrzej Zawi\u015blak, zwi\u0105zany z Zorz\u0105 od 2006 roku (a z bran\u017c\u0105 filmow\u0105 znacznie d\u0142u\u017cej), zabiera nas w sentymentaln\u0105 podr\u00f3\u017c do czas\u00f3w, gdy kino by\u0142o prawdziwym rytua\u0142em.<\/p>\n<p><strong>Od &#8222;dzikiego&#8221; VHS do kabiny operatora<\/strong><\/p>\n<p>Zanim Andrzej Zawi\u015blak trafi\u0142 na sta\u0142e do Zorzy, jego droga zawodowa wiod\u0142a przez fascynuj\u0105ce zakamarki rzeszowskiej kinematografii. Pracowa\u0142 m.in. w dawnym kinie Iluzjon przy al. Rejtana, gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 centrala rozpowszechniania film\u00f3w. To tam ka\u017cda kopia filmowa przechodzi\u0142a techniczn\u0105 kontrol\u0119 przed trafieniem na ekrany w regionie.<\/p>\n<p>Ciekawym epizodem w jego karierze by\u0142a praca w kom\u00f3rce wideo, utworzonej przez Naczelny Zarz\u0105d Kinematografii w czasach transformacji ustrojowej. By\u0142a to pr\u00f3ba cywilizowania &#8222;dzikiego rynku&#8221; kaset VHS. Pan Andrzej obs\u0142ugiwa\u0142 tak zwanych &#8222;agent\u00f3w&#8221; \u2013 ludzi, kt\u00f3rzy je\u017adzili po wsiach i domach kultury, wy\u015bwietlaj\u0105c filmy. <\/p>\n<p><strong>Jak &#8222;Zorza&#8221; sta\u0142a si\u0119 Zorz\u0105?<\/strong><\/p>\n<p>Historia rzeszowskiego kina si\u0119ga 1956 roku. Co ciekawe, jego nazwa nie zosta\u0142a narzucona odg\u00f3rnie, lecz wy\u0142oniona w konkursie og\u0142oszonym przez gazet\u0119 &#8222;Nowiny&#8221;. Zwyci\u0119sk\u0105 propozycj\u0119 zg\u0142osi\u0142 pan Sty\u015b z Palik\u00f3wki. Cho\u0107 nazwa przyj\u0119\u0142a si\u0119 na dekady, pocz\u0105tkowo budzi\u0142a pewne kontrowersje \u2013 niekt\u00f3rzy doszukiwali si\u0119 w niej podtekst\u00f3w politycznych (&#8222;Czerwona Zorza&#8221;).<\/p>\n<p>Do dzi\u015b trwaj\u0105 te\u017c spory o to, jaki film zainaugurowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 kina. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 by\u0142 to szekspirowski &#8222;Otello&#8221;, inni \u2013 w tym obecna prezes kina \u2013 sk\u0142aniaj\u0105 si\u0119 ku tezie, \u017ce na pierwszy ogie\u0144 poszed\u0142 western.<\/p>\n<p><strong>Legendarne kolejki i &#8222;Pomidor&#8221; na bramce<\/strong><\/p>\n<p>Dzi\u015b bilety kupujemy przez internet, a sala rzadko p\u0119ka w szwach. Dawniej wyprawa do kina wi\u0105za\u0142a si\u0119 z wystawaniem w gigantycznych kolejkach, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 od kas a\u017c do dawnego &#8222;Wiarusa&#8221;. Prawdziwe obl\u0119\u017cenie Zorza prze\u017cywa\u0142a podczas emisji film\u00f3w kung-fu. Na &#8222;Wej\u015bcie Smoka&#8221; czy &#8222;Klasztor Shaolin&#8221; niekt\u00f3rzy widzowie chodzili po kilkadziesi\u0105t razy, znaj\u0105c ka\u017cd\u0105 scen\u0119 na pami\u0119\u0107.<\/p>\n<p>Dostanie si\u0119 na seans nie zawsze by\u0142o jednak proste, zw\u0142aszcza dla niepe\u0142noletnich. Andrzej Zawi\u015blak wspomina legendarnego biletera o pseudonimie &#8222;Pomidor&#8221;, kt\u00f3ry s\u0142yn\u0105\u0142 z restrykcyjnego przestrzegania ogranicze\u0144 wiekowych. M\u0142odzi kinomani uciekali si\u0119 do r\u00f3\u017cnych forteli \u2013 od podrabiania legitymacji szkolnych po&#8230; zak\u0142adanie wy\u017cszych but\u00f3w, by doda\u0107 sobie powagi i centymetr\u00f3w. <\/p>\n<p><strong>T\u0119sknota za szumem projektora<\/strong><\/p>\n<p>Dla Andrzeja Zawi\u015blaka kino to przede wszystkim ta\u015bma filmowa. Cho\u0107 cyfryzacja u\u0142atwi\u0142a prac\u0119 (filmy wgrywa si\u0119 na serwer, a operatorzy nie musz\u0105 ju\u017c skleja\u0107 ta\u015bm), to w\u0142a\u015bnie analogowa technologia mia\u0142a w sobie najwi\u0119cej magii.<\/p>\n<p><strong>Rytua\u0142, kt\u00f3ry zagin\u0105\u0142<\/strong><\/p>\n<p>Rozmowa w kabinie projekcyjnej to tak\u017ce gorzka refleksja nad zmian\u0105 obyczaj\u00f3w. Dawniej seans by\u0142 celebrowanym rytua\u0142em. <\/p>\n<p>Magia zaczyna\u0142a si\u0119 w momencie, gdy gas\u0142y \u015bwiat\u0142a, a ci\u0119\u017cka kurtyna powoli si\u0119 rozsuwa\u0142a, ods\u0142aniaj\u0105c ekran. Widzowie szanowali cisz\u0119. Dzi\u015b, w dobie smartfon\u00f3w, popcornu i ci\u0105g\u0142ego wychodzenia z sali, tamta atmosfera wydaje si\u0119 by\u0107 odleg\u0142ym wspomnieniem.<\/p>\n<p>Mimo konkurencji ze strony multipleks\u00f3w i zmian technologicznych, Kino Zorza przetrwa\u0142o i ma si\u0119 dobrze. W przysz\u0142ym roku plac\u00f3wka b\u0119dzie \u015bwi\u0119towa\u0107 swoje 70-lecie. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce z tej okazji zn\u00f3w us\u0142yszymy charakterystyczny szum projektora i poczujemy magi\u0119 ta\u015bmy filmowej.<\/p>\n<p><em>Odcinek powsta\u0142 przy wsp\u00f3\u0142pracy Fundacji Rzeszowskiego O\u015brodka Archeologicznego z Polskim Radiem Rzesz\u00f3w. Sfinansowano z bud\u017cetu Gminy Miasto Rzesz\u00f3w.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dla wielu rzeszowian to miejsce kultowe. To tutaj chodzili na pierwsze randki, tutaj uciekali na wagary i tutaj prze\u017cywali najwi\u0119ksze filmowe emocje. Kino Zorza to jednak nie tylko sala widowiskowa, ale przede wszystkim ludzie i technologia, kt\u00f3ra przesz\u0142a niesamowit\u0105 rewolucj\u0119. O tym, jak wygl\u0105da\u0142o kino &#8222;od kuchni&#8221; w ostatnich dekadach, w rozmowie z Wojciechem W\u00f3jcikiem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":46,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-37","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podcast"],"blocksy_meta":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/45232772-1769103866344-92873dd28fb62-scaled.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/37\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/46"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=37"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zabytki.rzeszow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=37"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}